Dokumentarni film o Hijeronimusu Bošu

Hijeronimus Boš: rajski um kao / i đavolje igralište. To je bio prvi naziv ove objave koji sam, u poslednjem trenutku, preimenovala u konvencionalniji i prepoznatljiviji pri pretrazi. Mislim da se kroz ta dva polariteta može sagledati stvaralaštvo ovog umetnika. Pitanja ostaju otvorena. Da li sam, umesto „kao“, trebala upotrebiti veznik, „i“ ? „Kao“ podrazumeva poređenje i, skoro, predavanje načelu. Veznik „i“ stvari stvari spaja ali i razdvaja, tvori među njima razliku. Kada se obe reči uklone ostaje zaključak, sličan narodnoj izreci: „Dokon um đavolje igralište“.

Na prvoj slici je „Čovek-drvo“, prikazan na crtežu koji se sada nalazi u Beču, u muzeju Albertina. Purpurne gajde su na okrugloj dasci ili tepsiji, a ona je na vrhu glave stvorenja čiji ostatak tela čine drvo (noge) i ljuska jajeta (trup). U unutrašnjosti  trupa je krčma, simbol pada, greha i posrnuća čoveka, mesto izokrenutog sveta i karnevala. O oba ta motiva, izražena u srednjevekovnoj narodnoj tradiciji i, kasnije, renesansnoj književnosti pisala sam povodom Rablea, Šekspira i, najzad, ruskog kritičara Mihaila Bahtina.

Veruje se da je ovo Bošov autoportret. Otuda, obe verzije sam postavila: crtež i detalj iz „Pakla“. Ludost, potpuna ludost, vlada i hodi zemljom. Teritorija na kojoj je Boš živeo i stvarao pripada današnjoj Holandiji. Boš je rođen oko 1450. godine u Hertogenbošu, gradu na granici sa Belgijom  koji je bio čuven po graditeljima orgulja i livcima zvona. U Bošovo vreme Hertogenboš je bio srednjovekovni grad u kome je bila razvijena trgovina, ali bez univerziteta i dvorskih običaja kakvi su postojali u Briselu.

Image:Fine-Art-Collection-Screen0.jpg

Postoji bezbroj interpretacija Bošovog dela koje je povezivano sa veštičarenjem, religijskim sektama, jeresom, alhemijom, upotrebom opojnih draga i orgijama. U priloženom dokumentarnom filmu iz 1980. godine, čiji je narator i istraživač Nikolas Baum, možete videti i čuti objašnjenja nekih od pojava na Bošovim slikama. Zašto je bratstvo kome je pripadao preziralo polifonu muziku, kako je izgledao njegov atelje ili kako su smrdeli podzemni kanali u Hertogenbošu i zašto su baš oni bili jedna od inspiracija za prizore pakla.

Advertisements

Tomas Transtremer: „Lukovi u romanskom stilu“

10991093_10203877544399188_8016445287574146620_n

U polumraku ogromne crkve u romanskom stilu tiskahu se turisti
Svod za svodom se otvara, sve ovo pogled ne obuhvata.
Plamičci nekoliko sveća titraju.
Zagrli me jedan anđeo bez lica
i šaputaše mi kroz čitavo telo:
„Ne stidi se što si čovek, ponosi se time!
U tebi unutra otvara se svod za svodom sve do u beskraj.
Ti nikad nećeš biti gotov, i tako to treba da bude.“
Zaslepljen od suza
istisnut bejah na osunčani uzavreli trg
skupa s gospodinom i gospođom Džons, her Tanakom i sinjorom Sabatini
i unutar svakog od njih otvarao se svod za svodom do u beskraj.

Na vest o smrti švedskog pesnika i dobitnika Nobelove nagrade za književnost Tomasa Transtremera (1931-2015), prilažem kratak koji je preuzet sa sajta pisca. Na tom mestu možete pogledati i druge snimke koji su u vezi sa ovim umetnikom.

Pesma: Tomas Transtremer, „Sabrane pesme“, preveo Moma Dimić, Nolit, Beograd, 2003.
Fotografija: Tijana Kojić. Motiv sa groblja Per Lašez.

Dokumentarni film o Arturu Rembou

Ovaj film desetominutni je sled fotografija koje svedoče vreme i mesta Remoovog stvaranja. U pitanju su slike druge polovine 19. veka, slike bulevara, kafea, ljudi na ulici, scene slične onima koje su inspirisale impresionističke umetnike.

Poeziju koju možete čuti u videu čita Džoan Baez. Muzika kojom je njen glas praćen pokušava da oformi atmosferu doba u kome se Rembo formirao. Francusko-pruski rat, boemski dani u Parizu, Londonu i Briselu, poznanstvo sa Verlenom.

Hronologija života Artura Remboa

1854. 20. oktobra – Rodio se Artur Rembo u Šarlvilu, Ardeni.

1860. Rodila se njegova sestra Izabela.

1865. Oktobra – Rembo ulazi u šarlvilsku nižu gimnaziju.

1869. S pesmom Jugurta, dobija prvu nagradu za latinske stihove na akademskom konkursu; piše Novogodišnji poklon za siročad.

1870. Učenik prvog razreda više gimnazije. Profesor mu je Žorž Izambar. 24. maja piše Teodoru de Banvilu (u pismu se među ostalim pesmama nalazi i Credo in Unam, kasnije nazvana Sunce i put).

1870. 29. avgusta – Prvo bekstvo. Rembo je 31. avgusta uhapšen na pariskoj severnoj stanici. Na njegov poziv oslobađa ga Žorž Izambar, koji ga vodi k sebi, u Due, a zatim ga vraća u Šarlvil. Deset dana kasnije, 7. oktobra, Rembo ponovo beži, peške, preko Fimea, Šarloa, Brisla, do Duea. Usput piše Zloću, U Zelenoj krčmi, Moje boemstvo, itd. Majci ga vraćaju žandarmi.

1871. 25. februara – Treće bekstvo, vozom do Pariza. U prestonici Rembo ostaje petnaestak dana.

1871. 15. maja – Rembo iz Šarlvila šalje Polu Demeniju „Pismo vidovitog“. U toku leta piše Polu Verlenu i krajem septembra ide k njemu u Pariz. Glavna dela posle maja su mu Pijani brod i Pesniku povodom cveća. U Parizu posećuje Verlena, Žana Rišpena, Karža, Kabanera, Forena, itd.

1872. Marta, Rembo boravi u Ardenima. Maja i juna ponovo se nalazi u Parizu. Tokom proleća napisao je svoje najlepše pesme – Sećanje, Zlatno doba, Majske barjake, Mihajla i Hristinu, itd. Jula, odlazi sa Verlenom iz Pariza za Belgiju. U septembru dva prijatelja stižu u London, ali se Rembo malo pre Božića vraća u Šarlvil.

1873. Ponovo u Londonu do aprila. Zatim u Rošu, gde počinje rad na Boravku u paklu.

1873. 27. maja – Rembo se s Verlenom vraća u London. 3. jula ovaj poslednji odlazi u Brisel, gde mu se Rembo pridružuje 7. jula. Desetog jula Verlen ranjava Remboa revolverskim hicem. Hapšenje Verlena. Rembo se vraća u Roš, gde završava pisanje Boravka u paklu. Knjiga se štampa kod Pota, u Brislu. Na jesen Rembo se nastanjuje u Parizu.

1874. Rembo je od proleća u Londonu sa pesnikom Žermenom Nuvoom. Tu će ostati skoro čitavu godinu; tu bez sumnje piše najveći deo Iluminacija.

1875. Januara boravi u Štutgartu, kao domaći učitelj. Verlen ga posećuje početkom marta. U maju stiže peške u Italiju. Boravi u Milanu. Vrativši se na jesen u Šarlvil, Rembo nastavlja učenje jezika (španski, arapski, italijanski).

1876. Rembo stupa u holandsku kolonijalnu armiju. Vode ga u Bataviju, ali on dezertira i vraća se u Francusku.

1878-1879. Rembo je na Kipru, kao šef gradilišta blizu Larnake.

1880. Novi boravak na Kipru. Kasnije traži posao „u svim lukama Crvenog mora“. Novembra u Adenu potpisuje ugovor sa Vianejom i Bardijem. 13. decembra stiže u ispostavu u Hararu.

1881-1890. Bavi se trgovinom i istraživanjem u Hararu.

1886. U časopisu Vog, nesumnjivo bez Remboovog znanja, objavljene su Iluminacije (I do XXXVII)

1891. 8. juna – Rembo se vraća iz Afrike i stupa u bolnicu Konsepsion u Marselju, pošto mu je bolesna desna noga. Amputacija. Od kraja juna do 23. avgusta: poslednji boravak u Ardenima.

1891. 10. novembra – Rembo umire u bolnici Konsepsion u Marselju.

Izvor: Iv Bonfoa, Rembo, njim samim, preveo Nikola Bertolino, Vuk Karadžić, Beograd, 1966.

Dokumentarni film o Paulu Kleu

.

Paul Klee: The Silence of the Angel is a visual journey into the work of a major painter of the 20th century by Michael Gaumnitz, an award-winning documentarian of artists and sculptors. Like Kandinsky and Delaunay, Klee revolutionized the traditional concepts of composition and color.

Više o ovom slikaru na: Design is Fine

Dokumentarni film o Li Miler

.

„Man Ray Portraits brings together some of his most famous portraits including those of his lover and collaborator Lee Miller. We visited Miller’s home at Farley Farm in Sussex, and spoke to her son, Antony Penrose, about her complex and enduring relationship with Man Ray through personal letters, photographic portraits and even a forgotten suitcase…“

Izvor: The Art Fund UK

O Đorđoneovom slikarstvu

Padova je udaljena od Venecije pedeset kilometara. Kao i sada, tako i u doba Đorđoneove mladosti to nije bila velika razdaljina koja bi sprečila kretanje od periferije ka centru događanja. Stoga, mnogi umetnici renesanse, rođeni u Padovi ili Veroni, često su prelazili u Veneciju, ako već ne bi otišli južnije, u Firencu ili Rim. Nekada, tri grada dosta su se razlikovala kada je reč o umetnosti.

Veruje se da je najpoznatija Đorđoneova slika „Oluja“ nastala oko 1508. godine, ali je do danas zadržala opskurno značenje koje može podjednako upućivati na neku od biblijskih scena, neko od gnostičkih učenja ili likove prisutne na tarot kartama. Pejsaž, jedna od bitnijih odlika slike, inspirisao je mnoge umetnike, od Salvatora Rose do lorda Bajrona. Veruje se da je grad u pozadini prikazanih likova – vojnika i majke sa detetom, dakle, dva univerzalana karaktera – Padova, a ovaj video, iako na italijanskom, pokušava da približi kontekst u kome je slika mogla nastati.

Mnoge od odlika venecijanskog slikarstva prisutne su na Đorđoneovim slikama, što i ne čudi, s obzirom na činjenicu da je Đorđone bio Belinijev učenik, a Ticijanov učitelj. Sva trojica smatraju se majstorima (majstor je u slikarstvu, maestro u muzici) renesansne umetnosti.

I naredna Đorđoneova dela poseduju istu auru arkadijske jednostavnosti i smirenosti, podjednao koliko i nemogućnosti probijanja kroz guste nanose nedorečenosti. Prva slika – „Tri filozofa“ – potiče iz 1508. godine i prikazuje tri muškarca različito odevena i u različitom starosnom dobu koji, s obzirom na nacrte i instrumente, diskutuju o matematičkim ili astronomskim pitanjima. Kompozicija slike u funkciji je njenog mogućeg značenja. Tri muškarca na desnoj strani su slike. Na levoj je tamna količina zemlje ili početak pećine u koji je zagledan najmlađi muškarac.

Koncert u prirodi, slobodno nazvana slika, nastala oko 1510, kao da je inspirisana Bokačovim delom „Dekameron“. Dve nage ženske prilike i dve obučene muške u izolovanom su predelu. Muziku skoro da čujemo kako dopire sa suptilnih žica laute. Devojka levo čini se kao da vodu iz vrča vraća u bunar, a ne obrnuto. Pastir iz daljine posmatra ovu družinu, na trenutak, između dva koraka. Sliku je više od tri veka kasnije video francuski slikar Eduar Mane i naslikao svoju verziju iste, poznatiju pod nazivom „Doručak na travi“. Obe su zajedničke temi tradicije i individualnog talenta.

Naredna slika nage devojke u pejsažu sličnom kao na predhodne dve nastala je iste godine kao i predhodna – 1510. godine. Svojom atmosferom i bojama taloži spokoj koji na posmatrača deluje poput sna.Veneru u gaju, Eva, još neotkrivenu oku, sneva..

Italijanska renesansa, sklad, jednostavnost, povrtak snu.. Belezza, kao što je jednom napisao Tomas Man..

  

.

Video radovi o životu i delu Gabrijele Koko Šanel

 

Inside Chanel je serija mini epizoda posvećenih francuskoj modnoj kreatorki Gabrijeli Koko Šanel. Svaka od epizoda fokusira se na jedan od mnogih segmenata koji su se odnosili na život ove žene, kao i razvoj njenog brenda.

Merlin Monro, Šanel parfem, dijamantski nakit, zodijak, privatni život, ljubavne avanture, detinjstvo, mladost, uspeh. Sve je sadržano u ovih nekoliko kreativnih, kratkih i sadržajnih epizoda posvećenih ekstravagantnoj i upornoj personi – mademoiselle Chanel.

Fotografije: Koko Šanel u hotelu Ric, 1937. François Kollar za Harpers Bazaar.

O fotografijama u Zebaldovom romanu „Austerlic“

O Zebaldovom romanu „Austerlic“ na sajtu Source piše:

At a public reading Sebald explained that the picture on the cover of the book (which we learn shows Austerlitz as a young boy) had been the ‘point of departure’ for the book, and that the photographs ‘formed an intimate part of my working process’. Sebald’s work has inspired many other writers including some who have also incorporated photographs in their own books. Since we first reviewed the novel Sebald has become an example for many people of the closer relationship between literature and photography and the changing way in which we think about photographs. I hope this film gives some indication why.“

„The pictures range in style from informal snapshots to what look like old press photos or postcards. In many cases they’re not very good (dark, poorly reproduced) but they are always intriguing. As we read the story – in which the central character tries to uncover his past – the photographs are part of the enigma, both for Austerlitz and the reader. They feel like fragments of evidence that can help us understand the book and point to things in the real world that we can see for ourselves.“

.

.

Na istom sajtu piše, u recenziji pomenute knjige piše:

Austerlitz tells the life story of an architectural historian (called Austerlitz), who is also an amateur photographer. His story is told by a narrator who meets Austerlitz taking photographs with ‘an old Ensign with telescopic bellows’ in the waiting room of Antwerp train station during the 1960s. After a number of coincidental meetings which span three decades, the narrator is entrusted with the ‘many hundreds of pictures’ Austerlitz has taken during his life. It is through these images and recollections of their conversations, that the story of Austerlitz’s life is told. Within this fictional construct, Austerlitz’s thoughts are only ever reported second-hand making the photographs the most direct access to Austerlitz. But this is only the illusion of a proximity – the use of photographic imagery being just part of the apparatus by which the ‘fiction’ of Austerlitz is constructed.

Austerlitz was adopted as a young boy by a joyless Calvinist couple in Wales and renamed Daffyd Elias. For reasons of their own they told him nothing about his (or their) past. Only when his two adoptive parents die does Daffyd learn his real name is Austerlitz. It is not until his retirement from academia that Austerlitz addresses the truth of his past: how at the age of 5 he was put on a Kindertransport in an attempt to escape the Nazi occupation of Czechoslovakia.

One of the themes of this complex novel is what Austerlitz refers to as ‘the laws governing the return of the past’: how the past does or does not become present to the living. Photography becomes a metaphor (and means) for the possibility of this return and it is partly through Austerlitz’s relation to photography that his disconnected existence is drawn by Sebald. „

W. G. Sebald